Yeni başlayanlar için İngilizce phonics: ilk sesler ve ilk kelimeler

Birçok ebeveyn, çocuğun İngilizceyi iyi konuşmadan okumayı öğrenip öğrenemeyeceğini soruyor. Kısa cevap şu: phonics, yani harflerle sesler arasındaki bağ, erken başlayabilir. Anlam da onunla birlikte büyümeli.

Bu rehber phonics’in ne olduğunu, İngiltere ve ABD’nin bu konuda ne söylediğini ve ilk sesler ile ilk kelimeler için basit bir sırayı anlatıyor. Sıra bizim önerimizdir. Çalışma sayfalarımız İngilizcedir.

Phonics nedir ve İngilizcede neden gerekir?

Phonics, çocuğa harflerin hangi seslere karşılık geldiğini öğretir; böylece yeni kelimeleri kendi başına okuyabilir. İngilizcede aynı ses birden fazla biçimde yazılabilir ve aynı harfler birden fazla ses verebilir. Bu yüzden çocuğun adım adım ilerleyen net bir yönteme ihtiyacı vardır.

Türkçede çoğu kelime yazıldığı gibi okunur; bu nedenle çocuklar İngilizce yazımda şaşırabilir. Bu bir hata değil, iki dilin farkıdır. Çocuğa bunu bir oyun gibi gösterin.

cat kelimesini ele alalım. Üç sesi var: c, a, t. Çocuk her sesi söyler, sonra tek kelimede birleştirir. Buna kelimeyi çözmek (decoding) denir. İngiltere’nin ulusal müfredatı 1. yıl öğrencilerinden kelimeleri çözmek için phonics bilgisini ve becerisini kullanmalarını ister.

İngiltere Eğitim Bakanlığı ne şart koşuyor?

İngiltere hükümeti okullarında sistematik sentetik phonics’i şart koşuyor ve 1. yıl öğrencilerini kısa bir phonics kontrolüyle değerlendiriyor. Bu, İngilizce eğitim veren okullarda okumayı öğrenen çocuklar için İngiltere’nin politikasıdır. Yabancı dil olarak İngilizce öğretmek için bir kural değildir.

Resmî belgelerden olgular şunlar:

• Ulusal müfredat, 1. yıl öğrencilerinin harflere ya da harf gruplarına karşılık gelen 40’tan fazla sesin her biri için doğru sesi hızla verebilmelerini ister. Yani İngilizcede 40’tan fazla ses olduğunu söyleyebilirsiniz.
• Kontrol, bütün 1. yıl çocukları için yeni ve zorunlu bir phonics taraması olarak tanımlanıyor.
• Kontrol 20 gerçek ve 20 uydurma kelimeden oluşuyor; iki bölümde 20’şer kelime. Toplam 40 kelime eder.
• Uydurma kelimeler hayali bir yaratık resmiyle gösterilir. Çerçeve belgesi, bunların çözme becerisini en saf biçimde ölçtüğünü söylüyor, çünkü hiçbir çocuk onları daha önce görmemiştir.
• Standartlar ve Test Ajansı’nın ebeveyn bilgisi, kontrolün haziranda yapıldığını belirtiyor.

Düzenlemeler gözden geçirildiği için kontrolü anlatırken “2026 itibarıyla” demek gerekir.

ABD araştırma rehberleri İngilizce öğrenenler için ne söylüyor?

ABD Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nün (Institute of Education Sciences) ilkokuldaki İngilizce öğrenenler için iki uygulama rehberi var. Bunlar İngilizcenin ders dili olduğu ABD okulları için yazıldı. Aşağıda, What Works Clearinghouse sayfalarında yazıldığı haliyle önerilerini görüyorsunuz. Tablodaki Türkçe ifadeler bizim çevirimizdir.

2014 rehberi 2007 rehberini güncelliyor; bu yüzden güncel olanı olarak 2014 rehberini anmak gerekir. Bu önerilerin yalnızca başlıklarını ve kanıt düzeylerini okuduk. Rehberlerin phonics üzerine tam metnini okumadık; bu yüzden rehberlerin phonics’in nasıl öğretileceğini söylediğini iddia etmiyoruz.

Colorín Colorado, ABD’de başkent Washington’daki kamu televizyonu WETA’nın eğitim hizmetidir. Kendini, İngilizce öğrenen çocukların eğitimcileri ve aileleri için önde gelen web sitesi olarak tanımlıyor.

İngilizce öğrenen çocuğa phonics nasıl öğretilir?

Çocuk kelimeyi okumayı öğrenirken ya da ondan önce anlamını da öğretin. Bu bizim önerimizdir ve yukarıdaki kelime bilgisi önerilerine dayanır. dog kelimesini okuyabilen ama köpeğin ne olduğunu bilmeyen bir çocuk işin yarısını yapmıştır.

Resim, gerçek nesne ve kelime listeleri kullanın. Hayvanlar sayfamızda kelimeler resim ve dinleme düğmeleriyle var. İngilizce alfabe sayfası her harfi bir resimli kelimeyle gösterir; sayılar sayfasında sayı kelimeleri bulunur.

İlk sesler ve ilk kelimeler için iyi bir sıra nedir?

Bu sıra bizim önerimizdir. Her adımda çocuğunuza ne kadar gerekiyorsa o kadar zaman ayırın.

1. Tek harf sesleri. s, a, t, p, i, n gibi birkaç harfle başlayın. Bkz. İngilizce alfabe nasıl öğretilir.
2. Üç sesli kelimeleri birleştirme. Her sesi söyleyin, sonra birleştirin: c, a, t, cat.
3. Yaygın iki harfli sesler. sh, ch ve th ekleyin.
4. Sesle okunamayan birkaç kelime. the ve you gibi kelimeler görerek öğrenilir.

İlk birleştirebileceğiniz on kelime aşağıda. Hepsi kelime sayfalarımızda yer alıyor.

Alfabe ve Phonics Çalışma Paketi 446 sayfa içerir; bunların arasında İlk Sesler (69 sayfa), CVC Kelimeleri (65 sayfa) ve Digraphs (10 sayfa) vardır, cevap anahtarlarıyla birlikte. Sayfalar İngilizcedir.

Her oturumu şöyle kurabilirsiniz: önce bildiği harf seslerini hızlıca tekrar edin, sonra bir ya da iki yeni sesi gösterin, ardından bu seslerle kurulan kelimeleri resimle birlikte birleştirin. Sonunda çocuğun bildiği bir kelimeyi birlikte yüksek sesle okuyun. Böylece oturum hep başarıyla biter. Bu da bizim önerimizdir; çocuk yorulursa daha da kısaltın.

Türkçe konuşan çocuklar için hangi sesler zor olabilir?

Çocuğun ana diline göre bazı İngilizce sesler yeni olabilir. Türkçede th sesi yoktur; çocuklar bunu çoğu zaman s, z, t ya da d gibi söyleyebilir. Türkçedeki v ile İngilizcedeki w da aynı değildir: very ve wet kelimelerini karşılaştırın. İngilizcede sh sesi Türkçedeki ş’ye, ch sesi ise ç’ye yakındır; bunları çoğu çocuk kolay yakalar. ship ve sheep gibi kısa ve uzun ünlü çiftleri de zor gelebilir.

Bunlar genel önerilerdir, araştırma bulgusu değildir. Bir ses zorsa ağzınızın şeklini gösterin, kelimeyi yavaş söyleyin ve çocuğu bir oturumda çok kez tekrar ettirmeyin. British Council’ın bir yazısı, ebeveynlerin sessiz dönemde çocuğu kelimeleri tekrar etmeye zorlamaması gerektiğini söylüyor.

Sesle okunamayan kelimelere ve kısa metinlere hazır bir çocuk için Sight Words ve Okuma Paketi, CVC kelimeleri, kelime aileleri ve sesle okunabilen metinlerle 571 sayfa sunar.

Bir sonraki adım olarak neyi deneyebilirsiniz?

Günde on dakikalık bu rutini deneyin:

• İki ya da üç harf sesini resimli kartlarla tekrar edin
• İki ya da üç yeni kelimeyi birleştirin, sonra resmi gösterin
• Bir kelime listesini birlikte sesli okuyun
• Resimli bir kitabı birlikte inceleyin ve resimler hakkında konuşun
• Çocuk hâlâ keyif alırken bırakın

Daha geniş plan için çocuğa evde İngilizce nasıl öğretilir rehberini okuyun. Oyunla pekiştirmek için çocuklar için İngilizce oyunlar sayfasına bakın. İki yıl için tek dosya isterseniz Anaokulu ve 1. Sınıf Çalışma Paketi, 39 sayfalık İlk Sesler bölümü dahil 1.074 sayfa içerir.

Okuma ve phonics çalışma sayfalarımıza da göz atabilirsiniz; o sayfa İngilizcedir.