4 Yaş Çocuk Anasınıfı ve Okuldan Önce Neler Bilmeli?

Okula bir yıl kala birçok ebeveyn yeterince yapıp yapmadığını merak etmeye başlar. Bu yaş için resmî listelerin, internetteki çoğu kontrol listesinden daha kısa ve daha sakin olduğunu bilmek rahatlatıcıdır. Harf ve sayılar kadar konuşma, hayal oyunu, çizim ve ellerin kullanımıyla da ilgilidirler.

Bu rehber CDC’nin 4 yaş listesini ve çocuğunuzun nereye gittiğini gösteren 5 yaş listesini kullanır. Kaynakların Amerika Birleşik Devletleri’nden olduğunu baştan söyleyelim: CDC, ABD’nin Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’dir ve listeleri, çocukların çoğunun (yüzde 75 ve üzeri) belli bir yaşta yapabildiği şeyleri anlatır. Bunlar Türkiye’deki okula başlama koşulları değildir. Head Start’ın ayrı hedeflerini kendi bölümünde tutarız ve oyun fikirleri bizim önerimizdir.

CDC’ye göre 4 yaşındakilerin çoğu neler yapabilir?

CDC’nin 4 yaş listesi dört alanda maddeler içerir ve çocukların çoğunun (yüzde 75 ve üzeri) yapabildiklerini sayar; bir gereklilikler listesi değildir. Tam liste CDC’nin 4 yaş sayfasındadır. Kısaca:

CDC’nin 5 yaş listesi neler ekler?

5 yaş listesi 4 yaşındakinin gittiği yerdir ve sayma ile harflerin ilk kez yer aldığı CDC listesidir. Bunu bir son tarih olarak değil, ileriye bakış olarak okuyun. CDC’nin 5 yaş sayfası diğerlerinin yanı sıra şu maddeleri sıralar:

• Düşünme: 10’a kadar sayar, parmakla gösterdiğinizde 1 ile 5 arasındaki bazı sayıları söyler, “dün” ve “yarın” gibi zaman sözcükleri kullanır, gösterdiğinizde bazı harfleri söyler ve adının bazı harflerini yazar.
• Dikkat: hikâye saati ya da elişi gibi etkinliklerde 5 ile 10 dakika dikkatini verir. CDC, ekran süresinin bu sayıma girmediğini ekler.
• Dil: en az iki olaylı bir hikâye anlatır, bir kitapla ilgili basit sorulara cevap verir, bat ve cat gibi basit uyaklı sözcükleri kullanır ya da tanır.
• Sosyal ve duygusal: diğer çocuklarla oyunlarda kurallara uyar ya da sırasını bekler, çorapları eşlemek gibi basit işler yapar.
• Hareket: bazı düğmeleri ilikler, tek ayak üstünde sıçrar.

4 yaşındaki çocuk kaça kadar saymalı?

CDC’nin 4 yaş listesinde sayma maddesi yoktur, bu yüzden 4 yaşta uygulanacak resmî bir sayı yoktur. CDC’nin ilk sayma maddesi 5 yaş listesindedir: çocukların çoğu (yüzde 75 ve üzeri) 10’a kadar sayar.

Head Start ayrı bir hedefler listesi yayımlar. 60 aya kadar olan hedefleri arasında birer birer en az 20’ye kadar sesli saymak ve yaklaşık 10 nesneyi sayıp “Kaç tane?” sorusuna cevap vermek vardır. Bunlar okul öncesi programların okul öncesi sonuna kadar ulaşmaya çalıştığı hedeflerdir; CDC’nin “çocukların çoğu” ölçütü değildir. İkisini karıştırmayın: “CDC 20’ye kadar saymayı söylüyor” doğru değildir.

4 yaşındaki çocuk adını yazabilmeli mi?

Hiçbir liste bunu 4 yaşta zorunlu tutmaz ve aralıklar üst üste biner. Bu tablo her kaynağı ayrı tutar.

Çocuğa adını yazmayı öğretmek rehberimiz adım adım ilerler. 4 yaşındaki bir çocuk için önerimiz, ilk harfle başlamak ve çocuğunuzun üzerinden geçmesine ya da kopyalamasına izin vermektir. Hiçbir resmî kaynak büyük harflerin mi küçük harflerin mi önce geldiğini söylemediği için okulunuza isimlerin nasıl öğretildiğini sorun.

Yazdırmaya hazır isim sayfaları isterseniz, Editable Name Tracing Worksheets 1.033 sayfa ve beş yazı stili içerir: çubuk ve toplu basılı, eğik basılı, kuyruklu basılı, ön bitişik ve bitişik. Adı bir kez yazarsınız. Sayfalar İngilizcedir.

Hangi el becerileri önemlidir ve makas ne olacak?

CDC’nin 4 yaş listesinde kalemi parmaklar ve başparmak arasında tutmak, bazı düğmeleri açmak ve gözetim altında su dökmek vardır. Makasla ilgili bir madde yoktur ve 2 ile 5 yaş arasındaki listelerinin hiçbirinde kesmeden söz edilmez.

Başka kaynaklar makastan söz eder. Amerikan Pediatri Akademisi, 4 ile 5 yaş etkinlikleri arasında güvenli makasla kesmeyi ve yapıştırmayı sayar. Head Start’ın 48 ile 60 ay hedefleri arasında orta hassasiyet ve denetimle şekil kesmek, 60 aya kadar da çizgi boyunca kesmek vardır.

Pratik sırası olarak önerimiz kolaydan zora doğrudur: şeritleri kesmek, düz çizgi boyunca kesmek, sonra eğriler ve şekiller. Daha fazlası için makas kullanma becerisi rehberimize bakın.

Güvenlik notu: Amerikan Pediatri Akademisi, çocuklar makas gibi araçları kullanırken yakın gözetim önerir ve listelerinde “çocuklar için güvenli makas” ifadesini kullanır. Çocuğunuzun yanında kalın; lamine ya da kesilmiş parçaları hâlâ ağzına bir şeyler götüren çocuklardan uzak tutun.

4 yaşa hangi oyun fikirleri uyar?

Oyun, hikâyeler ve ev işleri listelerin çoğunu kapsar. Aşağıdaki fikirler bizim önerimizdir.

• Hayal oyunu: kostüm, hayali market ya da öğretmen oyunu. Amerikan Pediatri Akademisi, 4 ile 6 yaş oyun fikirleri arasında kostüm giymeyi ve hayal oyununu sayar.
• Hikâyeler: bildiği bir kitabı okuyun ve bitmeden durun. “Sırada ne var?” diye sorun.
• Şarkılar ve tekerlemeler: bir tekerleme söyleyin, son sözcüğü atlayın.
• Renkler ve çizim: birlikte bir insan çizin ve her seferinde bir vücut bölümü daha ekleyin.
• Ev işleri: çorap eşlemek, sofra kurmak ya da çiçekleri sulamak.
• Kısa etkinlikler: bir kitap ya da elişiyle CDC’nin 5 yaş dikkat maddesi olan 5 ile 10 dakikaya doğru ilerleyin.

Okul öncesi çocuğunuzun anasınıfından önce neye ihtiyacı var?

Ulusal bir anasınıfı kontrol listesi yoktur. Her eyalet hazır olmayı kendi tanımlar ve kendi giriş kurallarını koyar. Eyaletler Eğitim Komisyonu’nun 2020 tarihli bir karşılaştırmasında eyaletlerin çoğunda çocuğun 5 yaşına basması gereken bir tarih vardı, en sık 1 Eylül civarında. Bu tarihler değişir; kendi eyaletiniz ya da bölgenizle doğrulayın. Türkiye’deki okula başlama kuralları için kendi yerel kurumlarınıza başvurun.

Sakin bir yıl için 5 yaş listesi, neyi beslemeniz gerektiğine dair iyi bir kılavuzdur.

Premium bir okul öncesi planına gerek yoktur; ama hazır bir program isterseniz, Preschool Curriculum Full Year (1.554 sayfa, 3 ile 5 yaş), sakin bir 20 ile 40 dakikalık gün oluşturan ana sayfalar ile merkezler ya da sessiz zaman için ek sayfalar içerir.

Okul öncesi ve anasınıfı çalışmasını tek dosyada isterseniz, Preschool and Kindergarten Worksheets Bundle 3 ile 6 yaş için 1.148 sayfa içerir; yazı öncesi çizgiler, 26 sayfalık kesme çalışması bölümü ve alfabe bölümü vardır.

CDC şunu söyler: doktorunuzla konuşun, endişelerinizi paylaşın ve gelişimsel tarama sorun. Çocuğunuz bir ya da daha fazla gelişim maddesine ulaşmıyorsa, becerilerini kaybettiyse ya da başka endişeleriniz varsa erken harekete geçmenizi de söyler. Okula dair sorular sizi endişelendiriyorsa okulla da konuşun. Bu rehber hiçbir şeyi teşhis edemez.

Fark etmek için, test olmayan sakin bir liste:

• Dört ya da daha fazla sözcüklü cümleler kuruyor
• Bir şarkıdan ya da tekerlemeden bazı sözcükleri söylüyor
• Gün içinde olan bir şeyi anlatıyor
• Birkaç rengi adlandırıyor
• Üç ya da daha fazla vücut bölümü olan bir insan çiziyor
• Kalemi yumrukla değil, parmakları ve başparmağı arasında tutuyor
• Oyunda başka biri gibi davranıyor

Sonra ne yapmalı?

1. CDC’nin 4 ve 5 yaş listelerini bir kez okuyun ve çocuğunuzun zaten neler yaptığını fark edin.
2. Tekerleme oyunu ve hayali market gibi iki oyun fikri seçin ve tekrarlayın.
3. Haftada üç ya da dört gün, 5 ile 10 dakikalık kısa bir hikâye ya da elişi saati deneyin.
4. Bazı maddeler yeni geliyorsa 3 yaşın neler yapabildiği rehberimize geri dönün.
5. Yazdırmaya hazır sayfalar için okul öncesi yazdırılabilir sayfalara göz atın (sayfa İngilizcedir).