3 Yaş Çocuk Neler Bilmeli? Sakin Bir Kontrol Listesi

3 yaşındaki bir çocuktan ne beklendiğini arıyorsanız, büyük ihtimalle harflere başlayıp başlamamayı, çocuğunuzun anaokuluna hazır olup olmadığını ya da yeterince yapıp yapmadığınızı düşünüyorsunuz. Önce bir nefes alın. CDC’nin bu yaş listesi çoğunlukla konuşma, oyun, ellerin kullanımı ve başkalarıyla anlaşma ile ilgilidir.

Bu rehber, ABD’nin Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri CDC’nin 3 yaş listesini kullanır; liste, çocukların çoğunun (yüzde 75 ve üzeri) bu yaşta yapabildiği şeyleri anlatır. Kaynakların Amerika Birleşik Devletleri’nden geldiğini baştan belirtelim; bunlar Türkiye için bir kural değildir. Okul öncesi çocuklar için hazırlanmış ayrı Head Start hedeflerini kendi bölümünde tutarız ve oyun fikirleri bizim önerimizdir. Hiçbiri bir test değildir ve burada geçme notu bulamazsınız.

CDC’ye göre 3 yaşındakilerin çoğu neler yapabilir?

CDC’nin 3 yaş listesi dört alanı kapsar ve harf, sayma ya da şekil adı içermez. Aşağıdaki tablo CDC’nin 3 yaş sayfasına dayanır ve çocukların çoğunun (yüzde 75 ve üzeri) bu yaşta yapabildiklerini gösterir.

Yeni 3 yaşına girmiş bir çocuk, CDC’nin 30 aylık listesine daha yakın olabilir. O listede yaklaşık 50 sözcük söylemek, “Oyuncağı bırak ve kapıyı kapat” gibi iki adımlı yönergeleri izlemek ve en az bir rengi bilmek gibi maddeler vardır.

3 yaşındaki çocuğun harfleri, sayıları ve şekilleri bilmesi gerekir mi?

CDC 3 yaş için harf, sayma ya da şekil adı saymaz. Harf ve sayma CDC’nin 5 yaş listesinde ilk kez görünür; 2 ile 5 yaş arasındaki tek şekil maddesi 3 yaşta daire çizmektir.

Head Start çerçevesi farklı türden bir listedir. Okul öncesi programların yaklaşık 5 yaşa kadar ulaşmaya çalıştığı hedefleri anlatır ve açıkça bir müfredat, değerlendirme ya da kontrol listesi olarak kullanılmaması gerektiğini söyler. 36 ile 48 ay için şunları içerir:

• ABC şarkısı söylemek, kendi adındaki harfleri tanımak ya da sık görülen harfleri adlandırmak gibi harf farkındalığı
• sayı sözcüklerini birden başlayarak 10’a kadar sırayla söylemek
• daireyi, kareyi ve bazen üçgeni tanıyıp adlandırmak
• çoğunlukla çizgi çizme ve karalamadan oluşan yazma etkinliklerine katılmak

Çocuğunuz ABC şarkısını seviyorsa ya da dur tabelasındaki harfi gösteriyorsa, bu yaş için Head Start hedeflerine uyar. Harflerle henüz ilgilenmiyorsa, CDC’nin listesinde ona baskı yapmanızı gerektiren bir şey yoktur.

3 yaşındaki çocuk adını yazabilir mi?

Hiçbir liste 3 yaşındaki çocuktan tam adını yazmasını istemez. Kaynaklar arasındaki aralık geniştir, o yüzden her birini ayrı ve adıyla veriyoruz.

Birlikte okunduğunda kaynaklar, isim yazmanın yaklaşık 3 ile 5 yaş arasında aşama aşama geliştiğini gösterir. Çocuğa adını yazmayı öğretmek konusunda ayrıntılı bir rehberimiz var. Şimdilik önerimiz, çocuğunuzun çizimlerine bir “isim” karalamasına izin vermek, ilk harfi göstermek ve bakması için adı sizin yazmanızdır.

Anaokulundan önce neler yardımcı olur?

Okul öncesi kuruma başlamadan önce neleri bilmek gerektiğine dair ulusal bir kaynak listesi yoktur, o yüzden buradaki her liste bizim önerimizdir. CDC’nin 3 yaş maddelerinden ikisi grup içinde önemli olduğu için düşünmeye değer: siz ayrıldıktan sonra 10 dakika içinde sakinleşmek ve diğer çocuklarla oynamaya katılmak.

İsterseniz şöyle pratik yapabilirsiniz:

• İlk günden önce binayı ya da oyun alanını birkaç kez ziyaret edin.
• Her seferinde aynı kısa şekilde vedalaşın.
• Evde top yuvarlamak gibi basit sıra bekleme oyunları oynayın.
• Kıyafet giyip çıkarma alıştırması yapın; CDC’nin listesinde bol pantolon ya da ceket giymek vardır.

Çocuğunuz sizden nadiren ayrı kalıyorsa, önce güvendiği bir yetişkinle kısa bir süre bırakmayı deneyin. Kurumlar farklıdır; aklınızdaki kuruma ne beklediğini sorun. Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili sorularınız varsa CDC’nin önerisi çocuğunuzun doktoruyla konuşmaktır.

3 yaşa hangi oyun fikirleri uyar?

Kısa ve oyunlu oturumlar bu yaşa yakışır. Aşağıdaki fikirler bizim önerimizdir ve her biri bir CDC ya da Head Start maddesine bağlıdır.

• Konuşma: resimli bir kitaba bakarken “kim”, “ne”, “nerede” ve “neden” diye sorun. Sayfada neler olduğunu anlatmasını isteyin.
• Daire çizmek: nasıl çizileceğini gösterin, çocuğunuz taklit etsin. Amerikan Pediatri Akademisi, 3 yaşındakilerin daire kopyalayabildiğini ya da özgürce karalayabildiğini söyler.
• Dizme: iri boncuk ya da makarna kullanın, masada bir yetişkin olsun.
• Makas: Amerikan Pediatri Akademisi, 3 yaşındakilerin makas gibi araçlara büyük ilgi duyduğunu belirtir ve yakından gözetmeniz gerektiğini ekler. Head Start’ın 36 ile 48 ay listesinde sınırlı hassasiyetle kağıt kesmek de vardır. Çocuklar için güvenli makas ve kağıt verin, yanında kalın.
• Oyunda harfler: alfabe şarkısı söyleyin, çocuğunuzun adının ilk harfini tabelalarda bulun, harf mıknatısları ya da oyun hamuruyla oynayın.

Güvenlik notu: ABD Tüketici Ürün Güvenliği Komisyonu, küçük parçaların 3 yaşından küçük çocuklar için boğulma riski taşıdığını söyler. Boncuk, makarna ya da kesilmiş kartlar gibi küçük parçaları, hâlâ ağzına bir şeyler götüren çocuklardan uzak tutun. Dizme ve makas oyunu sırasında çocuğunuzun yanında kalın.

Fark etmek için sakin bir liste

Bu bir test değil, fark etmek için bir listedir. CDC’nin 3 yaş maddelerini tekrar eder, böylece çocuğunuzun zaten ne yaptığını görebilirsiniz.

• Benimle en az iki tur karşılıklı konuşuyor
• Kim, ne, nerede ya da neden ile başlayan sorular soruyor
• Resimde neler olduğunu söylüyor
• Sorulunca ilk adını söylüyor
• Başkaları çoğu zaman onu anlıyor
• Ben gösterdikten sonra daire çiziyor
• İri boncuk ya da makarna diziyor
• Ceket ya da bol pantolon giyiyor ve çatal kullanıyor
• Diğer çocukları fark edip oynamaya katılıyor

El ve kalem çalışması için Fine Motor Skills Bundle, 2 ile 5 yaş arası için 608 sayfa içerir; 40 sayfalık Makas Becerileri bölümü ve 56 sayfa çizgi takibi de vardır. Yazdırılabilir sayfalar İngilizcedir. Makas sayfalarını çocuklara uygun makasla ve yakın gözetimle kullanın.

Okul öncesi yaşa uygun yazdırılabilir bir set isterseniz, Preschool Worksheets Bundle 3 ile 5 yaş için 644 sayfa içerir; Pre-Writing Lines (28 sayfa) ve Cutting Practice (26 sayfa) gibi bölümleri vardır.

Endişeniz varsa ne yapmalısınız?

CDC özetle şunu söyler: çocuğunuz bir ya da daha fazla gelişim maddesine ulaşmıyorsa, daha önce yaptığı bir becerisini kaybettiyse ya da başka bir endişeniz varsa erken harekete geçin. Önerisi, çocuğunuzun doktoruyla konuşmanız, endişelerinizi paylaşmanız ve gelişimsel tarama sormanızdır. CDC ayrıca kontrol listelerinin standart ve geçerliliği kanıtlanmış tarama araçlarının yerini tutmadığını belirtir.

Çocuğunuzun neye ihtiyacı olduğunu yalnızca doktoru ya da başka bir yetkili uzman söyleyebilir. Bu rehber hiçbir şeyi teşhis edemez.

Sonra ne yapmalı?

1. Yukarıdaki tabloyu bir kez okuyun ve çocuğunuzun zaten neler yaptığını fark edin.
2. Bir ya da iki oyun fikri seçin ve birkaç dakikalık oturumlarla bir hafta tekrarlayın.
3. Çocuğunuz yeni 3 yaşındaysa 2 yaşın neler yapabildiği rehberimizi, sonrasını görmek için 4 yaşın neler bilmesi gerektiği rehberimizi okuyun.
4. Harf harf bir plan düşünüyorsanız haftanın harfi rehberimize ya da basit bir haftalık düzen için evde okul öncesi eğitim rehberimize bakın.
5. Yazdırmaya hazır sayfalar için okul öncesi yazdırılabilir sayfalara göz atın (sayfa İngilizcedir).