Bảng việc nhà cho bé theo tuổi: trẻ 2 đến 12 tuổi làm được gì

Bạn muốn các con phụ việc nhà, và muốn một kế hoạch hợp với tuổi của bé. Giao quá ít thì bé bỏ lỡ cơ hội thấy mình có năng lực. Giao quá nhiều thì đến thứ Năm bảng việc đã nằm trong ngăn kéo.

Câu trả lời ngắn: bé chập chững và bé mẫu giáo có thể phụ những việc đơn giản, bé tuổi đi học có thể nhận việc đều đặn, và đến 11 hay 12 tuổi nhiều bé có thể dọn bếp hoặc giặt đồ. Các nguồn dưới đây đều của Hoa Kỳ (hai viện chuyên môn và một bệnh viện nhi), nên chuẩn tuổi là của họ, không phải quy định ở nơi bạn sống. Bài này có một bảng theo tuổi từ ba nguồn đó, với ý tưởng riêng của chúng tôi ở một cột riêng, rồi nói về cách giới thiệu bảng việc và giữ nếp.

Bé ở mỗi độ tuổi làm được những việc nhà nào?

Bé làm được nhiều hơn đa số ba mẹ nghĩ, theo từng bước nhỏ. Bảng dưới đây gộp danh sách của ba nguồn: Viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), Viện Tâm thần Trẻ em và Thanh thiếu niên Hoa Kỳ (AACAP) và Bệnh viện Nhi Philadelphia (CHOP). Mỗi nguồn chia độ tuổi theo cách riêng, nên tuổi chỉ là mốc tham khảo. Ý tưởng thêm của chúng tôi nằm ở cột cuối và là gợi ý của chúng tôi, không đến từ các nguồn đó.

Các nguồn không thống nhất về mọi việc. AACAP và CHOP xếp việc cho chén vào máy rửa ở tuổi 7 đến 9, còn AAP xếp việc dỡ chén ra ở tuổi 11 đến 12. Hãy đọc bảng như một thực đơn để chọn, không phải một thời khóa biểu.

Bé 5 tuổi nên làm những việc nhà nào?

Bé 5 tuổi có thể dọn giường, dọn bát đĩa của mình, cất đồ chơi và phụ cho thú cưng ăn. Các nguồn đồng ý ở vài việc: AACAP liệt kê cho thú cưng ăn, dọn giường (không cần hoàn hảo) và dọn bàn cho bé 4 đến 5 tuổi. CHOP liệt kê dọn giường, cho thú cưng ăn khi có người trông, dọn bát đĩa của mình và đổ thùng rác cho bé 5 đến 6 tuổi.

Với bảng việc nhà cho bé 5 tuổi, hãy chọn hai hoặc ba việc và giữ giống nhau mỗi ngày. Một bộ khởi đầu tốt là: bỏ quần áo bẩn vào giỏ, cất đồ chơi và phụ dọn bàn. AAP nói nên khen nỗ lực hơn là kết quả hoàn hảo, nên chiếc giường lệch vẫn là một thành công.

Bé 7 tuổi làm được những việc nhà nào?

Bé 7 tuổi có thể quét nhà, lau mặt bếp, cất đồ giặt và bắt đầu phụ trong bếp. AACAP liệt kê lau bàn và mặt bếp, cất đồ giặt và quét nhà ở tuổi 6 đến 7, còn xếp và dỡ chén bát, phụ chuẩn bị bữa ăn và tự chuẩn bị cơm hộp ở tuổi 7 đến 9. CHOP liệt kê hút bụi hoặc quét nhà, lau mặt bếp, xếp chén vào máy rửa, bật máy giặt và phụ nấu món đơn giản cho tuổi 7 đến 9.

Với bảng của bé 7 tuổi, ba đến bốn việc là một khởi đầu hợp lý. Chỉ thêm một việc khi những việc trước đã tự diễn ra.

Giới thiệu bảng việc nhà thế nào?

Hãy giới thiệu bảng bằng cách bắt đầu nhỏ và cho bé xem việc đó trước khi nhờ bé làm. AAP khuyên bé tuổi đi học mới làm quen việc nhà nên thêm từng việc một, và bảng việc nhà có ích. Đây là thứ tự chúng tôi gợi ý:

1. Chọn một việc mà bé gần như làm được một mình.
2. Làm mẫu một lần, làm cùng bé, rồi để bé thử.
3. Ghi vào bảng, kèm một ô để đánh dấu hoặc dán nhãn.
4. Cùng kiểm tra vào một giờ cố định mỗi ngày và nói điều gì đã tốt.
5. Thêm việc thứ hai chỉ sau một hoặc hai tuần việc đầu diễn ra suôn sẻ.

Mẹo: Hãy khen nỗ lực và khen cụ thể: “Con xếp giày thẳng hàng quá” hiệu quả hơn “giỏi lắm”. AAP khuyên khen nỗ lực hơn là kết quả hoàn hảo.

Nếu ngày của bé có nhiều bước, bài lịch sinh hoạt bằng hình cho bé cho thấy cách bày cả một thói quen bằng hình.

Làm bảng cho bé chưa biết đọc thế nào?

Hãy dùng hình. Bé chưa biết đọc vẫn theo được một hàng hình nhỏ: hộp đồ chơi, giỏ đồ giặt, cái đĩa. Xếp hình theo thứ tự các việc diễn ra và cho mỗi hình một ô để đánh dấu.

Giữ chữ thật ngắn và cho mỗi hình khớp với một hành động thật. Với bé chập chững, một hoặc hai hình là đủ, và người lớn đánh dấu giúp.

Về thẻ hình, bộ Visual Schedule for Kids (bằng tiếng Anh) có 629 trang và gồm 240 thẻ hình thuộc 10 nhóm, trong đó có một nhóm là việc nhà. Phần Chores and Responsibilities của bộ có 24 trang: việc con làm được theo tuổi (2 đến 3, 4 đến 5, 6 đến 8 và 9 đến 10), bảng việc nhà theo tuần và theo ngày, bảng việc cả nhà và bánh xe phân việc.

Một bé nên có bao nhiêu việc nhà?

Số việc của bé nên là số bé làm được mà không phải giằng co mỗi ngày, và không nguồn nào nêu con số. Hãy bắt đầu với một hoặc hai việc và để danh sách tăng chậm. Lời khuyên thêm từng việc một của AAP là một quy tắc tốt.

AACAP nêu những lợi ích mà viện gắn với việc nhà, như tinh thần trách nhiệm, lòng tự trọng và kỹ năng quản lý thời gian. Đó là lời của chính AACAP, không phải một kết quả đã đo, và chúng tôi không hứa điều nào trong số đó từ một cái bảng.

Nếu bảng không hiệu quả, hãy cắt danh sách đi một nửa trước khi đổi bất cứ điều gì khác. Một danh sách ngắn mà làm được dạy bé nhiều hơn một danh sách dài mà bị bỏ qua.

Có nên trả tiền cho bé làm việc nhà không?

Các gia đình có ý kiến khác nhau về việc trả tiền cho việc nhà, và mỗi lựa chọn đều có lý do. Chúng tôi không tìm thấy nguồn nào để kết luận, nên nêu cả hai quan điểm và không đưa số tiền nào.

• Không trả tiền: Việc nhà là một phần bình thường của đời sống trong gia đình, giống như ăn cơm chung. Không ai được trả tiền vì tự dọn giường của mình.
• Trả tiền cho việc thêm: Việc hằng ngày là điều được mong đợi, còn việc thêm, như rửa xe, thì được tiền. Đó có thể là một cách tập kiếm và tiết kiệm.

Một số gia đình kết hợp cả hai. Dù chọn cách nào, hãy nói rõ quy tắc và giữ ổn định. Nếu muốn một cách theo dõi tiền, bộ Visual Schedule for Kids có bảng theo dõi thu nhập và trang mục tiêu tiết kiệm trong phần việc nhà.

Giữ bảng việc nhà hoạt động lâu dài thế nào?

Hãy giữ bảng nhỏ, dễ thấy và hơi nhàm một chút. Một cái bảng nằm trong ngăn kéo thì chẳng làm gì cả. Hãy treo ở nơi việc diễn ra.

• Cùng nhìn bảng vào một giờ cố định mỗi ngày.
• Thỉnh thoảng đổi việc để vẫn hợp với tuổi của bé.
• Dùng bánh xe phân việc hoặc xoay vòng nếu nhiều bé chia nhau việc.
• Bỏ qua một ngày nhẹ nhàng khi nhà bận, và bắt đầu lại hôm sau.

Cho cả hệ thống của gia đình, bộ Home Cleaning and Household Planner Mega Bundle (bằng tiếng Anh) có 537 trang. Phần Chores and Kids có 27 trang: ý tưởng việc theo tuổi (2 đến 4, 5 đến 7, 8 đến 11 và từ 12 tuổi), bảng việc cá nhân và cả nhà, bảng thưởng, bảng xoay vòng việc và 50 thẻ việc cắt rời.

Để xem thêm bảng và thói quen, hãy xem các bộ bảng thói quen và kỹ năng sống và sổ kế hoạch và bảng theo dõi để in (các trang bằng tiếng Anh).

Việc cần làm tiếp theo

• Tìm độ tuổi của bé trong bảng và chọn một hoặc hai việc.
• Làm mẫu từng việc một lần, bên cạnh bé, trước khi ghi vào bảng.
• Chọn bảng có hình nếu bé chưa biết đọc, và treo ở nơi việc diễn ra.
• Cùng kiểm tra vào một giờ cố định mỗi ngày trong hai tuần, rồi thêm một việc.
• Quyết định quy tắc của gia đình về việc trả tiền, và nói cho các bé biết.