Çocuklar İçin Görsel Günlük Program Nasıl Hazırlanır?

Sabah koşuşturması her gün aynıdır: ayakkabılar kayıp, biri ağlıyor ve aynı cümleyi beşinci kez söylüyorsunuz. Görsel program, bu tekrarın bir kısmını sesinizden alıp duvardaki bir karta taşır.

Görsel program, bir rutinin adımlarını resim, fotoğraf ya da kelimelerle sırayla gösterir. Bu rehber; programın ne olduğunu, araştırmaların ne söyleyip ne söylemediğini ve küçük bir çocuk, anaokulu çocuğu ya da daha büyük bir çocuk için nasıl hazırlanacağını anlatıyor. Rutinler, adım sayıları ve düzenler bizim önerilerimizdir. Alıntıladığımız araştırma ve sayfalar Amerika Birleşik Devletleri kaynaklıdır (NCAEP ve CDC); kendi ülkenizin kuralı değil, oradaki kurumların söylediğidir.

Görsel günlük program nedir?

Görsel program, önce, sonra ve en son neyin olacağını gösteren bir resim ya da kelime dizisidir. Sabah için kısa bir şerit, iki kartlı bir önce-sonra panosu ya da bütün gün için bir tablo olabilir.

Aşağıda kullandığımız 2020 tarihli araştırma derlemesi, görsel destekleri bir etkinlik, rutin ya da beklenti hakkında bilgi veren somut ipuçları olarak anlatır. Örnek olarak görsel programları, etkinlik programlarını, iş sistemlerini, grafik düzenleyicileri, görsel ipuçlarını ve senaryoları sayar. Biz burada evde ve anaokulundaki programlara odaklanıyoruz.

Görsel programlar yalnızca otizmli çocuklara mı yarar?

Bulduğumuz kanıt otizmli çocuk ve gençlerle ilgilidir; bundan fazlasını söylemiyoruz. Otizm Kanıtı ve Uygulaması Ulusal Merkezi (NCAEP), Steinbrenner, Hume, Odom ve arkadaşlarının hazırladığı 2020 tarihli bir rapor yayımladı. Rapor 1990 ile 2017 arasındaki müdahale araştırmalarını bir araya getirir ve kabul edilen 972 makaleden 28 kanıta dayalı uygulama belirler. Görsel destekler bu 28 uygulamadan biridir ve raporun tamamında 65 makaleyle gösterilir. Rapor, görsel desteklerin sıklıkla yönlendirme ve pekiştirme gibi başka uygulamalarla birlikte kullanıldığını belirtir.

Frank Porter Graham Çocuk Gelişimi Enstitüsü de AFIRM modül sayfasında görsel destekleri kanıta dayalı bir uygulama olarak tanıtır.

Söyleyemediklerimiz:

• Görsel programı genel olarak tüm çocuklarda deneyen bir kaynak bulamadık; bu yüzden herkes için kanıtlanmış demiyoruz.
• Okul öncesi çocuklar için hangi sonuçların desteklendiğini rapordan çıkaramadık; bu yüzden belirli bir yaş için iddiada bulunmuyoruz.
• Görsel program hiçbir şeyi tedavi etmez ya da teşhis koymaz; çocuğunuzun doktorunun önerilerinin yerini tutmaz.

Tüm çocuklar için ise CDC’nin rutinler sayfası, çocukların ne olacağını bildikleri için kendilerini güvende hissettiğini söyler. Sayfa tutarlılığı, öngörülebilirliği ve sözünün arkasında durmayı anlatır. Örnek günlük programları metin listesi olarak verir; resimli programdan ya da tablodan söz etmez. Yani CDC rutinleri destekliyor; görsel program ise rutini göstermenin bir yolu ve bunu bir öneri olarak sunuyoruz.

Hangi görsel program türlerini kullanabilirsiniz?

İşe yarayan en küçük türü seçin. Üç tür ve başlangıç için adım sayısı önerileri aşağıda. Yaşa göre adım sayısı veren bir kaynak yok, sayılar bizim önerimizdir.

Önce-sonra panosu, küçük bir çocuk ya da programa yeni başlayan her çocuk için iyi bir başlangıçtır: “Önce ayakkabı, sonra park.” Rutin tanıdık oldukça her seferinde bir adım ekleyin.

CDC’nin 30 aylık listesinde, söylendiğinde basit rutinleri izlemek, örneğin toplama zamanında oyuncakları toplamaya yardım etmek yer alır. Bu yüzden kısa ve tanıdık bir rutin, başlamak için iyi bir yerdir.

Evde görsel program nasıl yapılır?

Şu adımları izleyin:

1. Bir rutin seçin, örneğin sabah hazırlanma.
2. Adımları listeleyin ve başta üçle yetinin.
3. Her adım için bir kart yapın: çocuğunuzun kendi fotoğrafını, bir çizimi ya da basılı bir resmi kullanın ve altına büyük harflerle bir kelime yazın.
4. Kartları basın ve kesin. Uzun ömürlü olsun istiyorsanız lamine edin.
5. Kartları sırayla sabitleyin: kartlar oynasın diye cırt cırtlı noktalarla bir şeride dizin ya da kutucuklu bir kontrol listesi yapın.
6. Rutinin yaşandığı yere koyun: ayakkabı için kapının yanına, diş fırçalamak için banyoya.

Güvenlik: Kartlar, cırt cırtlı noktalar ve laminasyon parçaları küçük parçalar olabilir. Küçük parçalar 3 yaşından küçük çocuklar ve hâlâ eşyaları ağzına götüren her çocuk için boğulma riski taşır. Büyük kartlar kullanın, gevşek parçaları ulaşamayacakları yerde tutun ve çocuğunuzla birlikte kalın. Makas kullanırken yakından gözetin.

Bizim Visual Schedule for Kids yazdırılabilir ürünümüzde 10 kategoride 240 resim kartı var: sabah, öz bakım, yemekler, akşam ve uyku zamanı da bunların arasında. Ayrıca önce/sonra ve önce/sonra/ardından panoları, program şeritleri ve 2 ile 4, 4 ile 7 ve 7 ile 10 yaş için üç düzeyde rutin kontrol listeleri de içeriyor. Ürünün kendisi İngilizcedir.

İyi bir sabah rutini nasıl görünür?

Aşağıda okul öncesi bir çocuk için örnek bir sabah şeridi var. Bu bizim önerimizdir; adımları evinize göre değiştirin.

Daha küçük bir çocuk için yalnızca ilk üçünü gösterin. CDC’nin uyku örneği kısa bir rutindir: “Fırçala, kitap, yatak.” Bu, üç kartlık güzel bir şerit olur. Daha büyük bir çocuk için daha uzun bir uyku zamanına banyo ve pijama da eklenebilir.

Çocuğa programı kullanmayı nasıl öğretirsiniz?

Bunu kural gibi değil, oyun gibi öğretin. Aşağıdaki adımlar bizim önerimizdir:

1. Programı çocuğunuza ikiniz de sakinken gösterin; acelenin ortasında değil.
2. İlk karta işaret edin, adımı söyleyin ve birlikte yapın.
3. Çocuğunuz kartı biten adımlar cebine taşısın ya da kutuyu işaretlesin.
4. Sıradaki karta işaret edin ve tekrarlayın.
5. Yalnızca bitirmeyi değil, adımı yapmayı da övün.

Yardımınızı azaltmak için önce karta işaret edin, sonra yalnızca ona bakın, sonra bekleyin. Önerimiz, yönlendirmeden önce birkaç saniye beklemektir; çocuk karta bakıp karar verecek zaman bulur. Yönlendirmeleriniz her seferinde aynı olsun ki öngörülebilir kalsın.

Gün değiştiğinde ne yaparsınız?

Günler nadiren plana uyar, bu yüzden değişikliğe yer bırakın. Yeni bir şey ya da Sürpriz gibi esnek bir kart bulundurun ve planlar değiştiğinde programa koyun. Farklı olanı olmadan önce sakin bir sesle çocuğa söyleyin ve yeni kartı gösterin. CDC, değişikliği çocuk sakinken tanıtmayı önerir.

Çocuğunuz programa direnirse kısaltın, önce-sonra panosuna dönün ya da ara verip ertesi gün yeniden deneyin. Basit bir günlük ritmin evde nasıl yer bulabileceğini evde okul öncesi eğitim rehberimizde görebilirsiniz. Çocuk işleri üstlenebilecek hale geldiğinde doğal bir sonraki adım, yaşa göre görev tablosudur.

Toplama zamanı ya da sabah toplantısı için Circle Time Calendar Printable (28 sayfalık İngilizce bir set) tek sayfalık bir sabah panosu, Dün, bugün ve yarın panosu, hava durumu kartları ve başlangıç kılavuzunda günlük bir rutin sunar.

Hızlı kontrol listesi

Programı asmadan önce şunlara bakın:

• Tek bir rutin seçtim ve en fazla üç adım yazdım
• Her adım için resim ve büyük harfli bir kelime içeren bir kart var
• Kartlar sırayla, çocuğun göreceği yükseklikte asılı
• Küçük parçalar çocuğun ulaşamayacağı yerde
• Değişen günler için esnek bir Yeni bir şey kartı hazır

Sonraki adımlar

1. Bir rutin seçin, örneğin sabahı, ve adımlarını listeleyin.
2. Üç adım için kart yapın ve bir şeritte sırayla dizin.
3. Programı ikiniz de sakinken çocuğunuza gösterin ve ilk kartı birlikte yapın.
4. Planlar değiştiği günler için esnek bir Yeni bir şey kartı ekleyin.
5. Hazır kartlar için İngilizce sayfamız olan rutin tabloları ve yaşam becerileri ürünlerine göz atın.