Cách dạy tiếng Anh cho trẻ em tại nhà: kế hoạch từng bước

Bạn muốn con học tiếng Anh nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Câu trả lời ngắn gọn là hãy bắt đầu nhỏ thôi: mỗi ngày một buổi ngắn vào cùng một giờ, với những từ con nhìn thấy và chạm vào được.

Bài viết này đưa ra một kế hoạch sáu bước, một tuần học mẫu, cùng những điều British Council và Cambridge English khuyên về lỗi sai, tiếng mẹ đẻ và độ tuổi. Bản thân kế hoạch là gợi ý của chúng tôi. Lời khuyên nào gắn với tên một tổ chức thì là lời khuyên của tổ chức đó. Các phiếu bài tập in của chúng tôi viết bằng tiếng Anh, và bạn có thể dùng chúng làm trang luyện tập đi kèm kế hoạch.

British Council và Cambridge English khuyên phụ huynh điều gì?

Cả hai tổ chức đều khuyên học các buổi ngắn và đều đặn, dùng bài hát, truyện và trò chơi, và kiên nhẫn với lỗi sai. British Council cho biết các buổi ngắn mà thường xuyên tốt hơn các buổi dài mà thưa, và mười lăm phút là đủ với trẻ rất nhỏ. Một bài khác của họ nói mỗi buổi tiếng Anh có thể kéo dài từ vài phút đến khoảng mười phút, một hoặc hai lần mỗi ngày.

Về thói quen, British Council khuyên bạn làm một số hoạt động vào cùng một giờ mỗi ngày và dùng lại những câu giống nhau mỗi lần. Họ nhấn mạnh việc lặp lại là rất cần thiết, vì trẻ thường phải nghe một từ hay một câu nhiều lần rồi mới dám tự nói.

Cambridge English nhắc rằng học một ngôn ngữ cần thời gian và mỗi đứa trẻ phát triển theo nhịp riêng. Họ cũng gợi ý những bài hát có nhiều từ vần với nhau, những câu chuyện để học từ mới và những trò chơi giúp trẻ dùng tiếng Anh mà không bị áp lực.

Các bước dạy tiếng Anh tại nhà gồm những gì?

Đây là một kế hoạch bạn có thể làm theo. Nó là gợi ý của chúng tôi, dựa trên những lời khuyên ở trên.

1. Chọn giờ và chỗ cố định. Chọn mười đến mười lăm phút lúc con khỏe và vui. Báo trước cho con, chẳng hạn: “Ba phút nữa mình vào giờ tiếng Anh nhé.” British Council cũng gợi ý báo trước như vậy.
2. Bắt đầu bằng những từ con nhìn thấy và dùng được. Mở đầu với lời chào, màu sắc, số đếm và gia đình. Các trang từ vựng của chúng tôi có phát âm, ví dụ và nút nghe: câu chào hỏi bằng tiếng Anh, màu sắc tiếng Anh và số đếm tiếng Anh từ 1 đến 100.
3. Dùng bài hát, truyện và trò chơi. Cả hai tổ chức đều gợi ý như vậy. Bài hát có động tác hợp với trẻ rất nhỏ, còn sách tranh cho phép bạn chỉ vào hình và nói từ. Bài trò chơi tiếng Anh cho trẻ em có nhiều hoạt động dễ làm.
4. Thêm bảng chữ cái và âm. Hãy đi chậm. Xem cách dạy bảng chữ cái tiếng Anh và phonics tiếng Anh cho bé.
5. Đọc cùng nhau. Cùng xem tranh, nói các từ và để con kể bạn nghe con thấy gì.
6. Tập viết một chút. Bắt đầu với tên của con và vài chữ cái, sau đó đến những từ ngắn.

Trang bảng chữ cái tiếng Anh cho bạn từ vựng để dùng ở mọi bước. Bộ Alphabet Worksheets and Phonics Bundle có 446 trang chia thành 9 phần, gồm tô chữ hoa và chữ thường, âm đầu và từ CVC, kèm đáp án. Các trang này bằng tiếng Anh.

Một tuần học tiếng Anh ở nhà trông như thế nào?

Bảng dưới đây chỉ là ví dụ, không phải quy tắc. Hãy đổi hoạt động cho hợp với con và với lịch của gia đình. Mỗi buổi dài 10 đến 15 phút.

Nếu con còn nhỏ, hãy rút ngắn buổi học. Nếu con chán hoặc bồn chồn, hãy dừng lại hoặc đổi hoạt động. British Council lưu ý rằng trẻ thường chỉ tập trung được trong thời gian ngắn.

Có nên sửa mọi lỗi của con không?

Đừng sửa mọi lỗi. British Council nói việc mắc lỗi khi học ngôn ngữ là điều tự nhiên. Cambridge English nói mắc lỗi là một phần bình thường của việc học và giúp trẻ tiến bộ dần. Cuốn sổ tay dành cho phụ huynh của họ cũng nhắn rằng điều quan trọng là con dám nói tiếng Anh mà không lo lắng.

Một cách đơn giản là nhắc lại câu đúng. Nếu con nói “I goed to the park”, bạn có thể đáp: “Yes, you went to the park. Did you play?” Hãy khen sự cố gắng và việc con muốn giao tiếp. Một bài của British Council còn nói có thể có giai đoạn im lặng, khi trẻ hiểu trước rồi mới nói. Trong lúc đó, đừng ép con nhắc lại từ.

Có nên giữ tiếng mẹ đẻ ở nhà không?

Có. Nói chuyện, đọc sách và hát bằng tiếng mẹ đẻ giúp ngôn ngữ của trẻ phát triển. Đây là quan điểm của các tổ chức giáo dục và đọc viết của Mỹ. Một bản thông tin của Nhà Trắng năm 2016 khuyến khích phụ huynh nói, đọc và hát với trẻ nhỏ học hai ngôn ngữ bằng tiếng mẹ đẻ. Colorín Colorado nói trẻ được nghe đọc bằng tiếng mẹ đẻ sẽ dễ học đọc hơn ở ngôn ngữ thứ hai.

Chúng tôi không đọc thấy nguồn nào nói rằng dùng tiếng mẹ đẻ làm chậm tiếng Anh. Những nguồn này là hướng dẫn của Mỹ, chủ yếu dành cho các gia đình ở Mỹ. Cách làm đơn giản là giữ một giờ tiếng Anh ngắn mỗi ngày và dùng tiếng Việt trong thời gian còn lại. Nếu con cần dịch nhanh, một bài của British Council nói bạn có thể nói nghĩa một lần, thật khẽ, và đừng lặp lại.

Có độ tuổi tốt nhất để bắt đầu không?

Không có độ tuổi vàng. Eurydice, mạng thông tin giáo dục của Ủy ban châu Âu, gọi quan niệm “càng nhỏ càng tốt” là một niềm tin phổ biến. Họ dẫn một nghiên cứu trong đó trẻ lớn hơn lúc đầu có thể học tốt hơn trẻ nhỏ, và nói trẻ nhỏ cần tiếp xúc nhiều hơn hẳn với tiếng Anh có chất lượng. British Council thì cho rằng trẻ nhỏ thường dễ điều chỉnh giọng.

Vì vậy cách tóm tắt an toàn là: trẻ nhỏ thường dễ bắt chước cách phát âm, trẻ lớn thường học nhanh hơn lúc đầu, và điều quan trọng nhất là tiếp xúc đều đặn với ngôn ngữ ở mức chất lượng tốt. Hãy bắt đầu khi gia đình bạn sẵn sàng.

Nếu tiếng Anh của chính bạn còn hạn chế thì sao?

Bạn vẫn làm được. Bài của British Council về việc nói tiếng Anh ở nhà cho biết phụ huynh có thể lo về giọng của mình, và trẻ nhỏ có thể điều chỉnh giọng theo tiếng Anh xung quanh. Đây là vài gợi ý của chúng tôi:

• Dùng nút nghe trên các trang từ vựng để con nghe từng từ được đọc rõ ràng, ví dụ trang con vật tiếng Anh.
• Cùng học với con. Hãy nói: “Mẹ chưa biết từ này. Mình cùng tìm nhé.”
• Dùng câu ngắn và lặp lại mỗi ngày.
• Chọn sách tranh có ít chữ và từ đơn giản.
• Hỏi giáo viên của con. Cambridge English nhắc rằng giáo viên có thể cho bạn biết cách hỗ trợ con học tại nhà tốt nhất.

Bộ Preschool Worksheets Bundle có 644 trang, gồm các phần về màu sắc, số từ 0 đến 20 và bảng chữ cái A đến Z, hợp với trẻ 3 đến 5 tuổi. Nội dung trang bằng tiếng Anh.

Khi con sẵn sàng đọc và viết những từ đơn giản, bộ Sight Words and Reading Bundle có 571 trang, với từ CVC, nhóm từ cùng vần và câu ngắn, cũng bằng tiếng Anh.

Bước tiếp theo là gì?

In danh sách này ra và đánh dấu từng dòng.

• Chọn giờ và chỗ học cố định mỗi ngày
• Chọn ba hoặc bốn từ để bắt đầu, như red, blue, one và two
• Tìm một bài hát và một cuốn sách tranh bằng tiếng Anh
• Viết ra hai hoặc ba câu bạn sẽ lặp lại mỗi ngày
• Chuẩn bị một hộp nhỏ đựng thẻ hình và bút màu
• Thống nhất một tín hiệu báo giờ tiếng Anh bắt đầu

Sau đó hãy thử tuần đầu tiên theo bảng. Hai tuần sau, hãy xem con thích gì và điều chỉnh kế hoạch. Nếu bạn muốn có trang luyện tập để in, hãy xem mục phiếu bài tập đọc và phonics. Trang đó bằng tiếng Anh.