Danh sách từ CVC tiếng Anh theo nguyên âm và cách dạy bé đọc

Nếu bé đang tập đọc tiếng Anh, bạn sẽ sớm gặp thuật ngữ từ CVC. Đây là những từ ngắn đầu tiên mà hầu hết trẻ học cách ghép từ các âm, và rất dễ xây thành một thói quen hằng ngày.

Từ CVC có ba chữ: một phụ âm, một nguyên âm, rồi một phụ âm, và nguyên âm đọc âm ngắn. Cat, pen, pig, dog và sun đều là từ CVC. Bài này nói về việc đọc và viết tiếng Anh, nên mọi từ và danh sách bên dưới giữ nguyên bằng tiếng Anh, còn phần hướng dẫn bằng tiếng Việt. Phần lớn các nguồn tham khảo đến từ Mỹ (Common Core là bộ tiêu chuẩn mà nhiều bang của Mỹ dùng, và IES là cơ quan nghiên cứu giáo dục của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ). Bạn sẽ thấy ở dưới 215 từ xếp theo nguyên âm và họ từ, cách dạy ghép âm từng bước, một thói quen năm phút mỗi ngày và việc nên dạy gì tiếp theo.

Từ CVC là gì?

Từ CVC là từ gồm phụ âm, nguyên âm, phụ âm, trong đó nguyên âm đọc âm ngắn. Hướng dẫn đọc sớm của IES, Foundational Skills to Support Reading for Understanding in Kindergarten Through 3rd Grade, dùng từ fan làm ví dụ.

Các chữ c-v-c mô tả mẫu âm chứ không phải cách viết. Vì vậy car, saw và day không phải từ CVC dù mỗi từ có ba chữ. Chữ r, w và y làm đổi âm của nguyên âm, nên bé không thể đơn giản ghép ba chữ lần lượt. Mọi từ trong các danh sách dưới đây đều có nguyên âm ngắn và một phụ âm thông thường ở mỗi đầu.

Danh sách từ CVC theo nguyên âm ngắn

Các bảng xếp từ theo họ từ, tức phần đuôi chung của các từ, như -at hoặc -ig. Bé có thể đọc cả một họ từ chỉ bằng cách đổi chữ đầu. Danh sách này do chúng tôi soạn, chọn những từ thông dụng và gần gũi với trẻ. Đây không phải một danh sách chuẩn đã được công bố, nên bạn cứ bỏ qua từ nào bé chưa biết.

Có bảy từ kết thúc bằng x: tax, wax, fix, mix, six, box và fox. Chữ x đại diện cho hai âm, k và s. Nhiều danh sách vẫn tính chúng là từ CVC, nhưng hãy dạy sau các từ khác nếu bé vấp.

Từ CVC với a ngắn (56 từ)

Từ CVC với e ngắn (35 từ)

Từ CVC với i ngắn (48 từ)

Từ CVC với o ngắn (37 từ)

Từ CVC với u ngắn (39 từ)

Tổng cộng có 215 từ. Các nguyên âm e, o và u có ít từ ba chữ thông dụng hơn a và i, nên bảng của chúng ngắn hơn và một vài từ (rev, nub, dub) ít quen thuộc hơn. Bạn cứ bỏ qua những từ không muốn dạy.

Cách dạy bé đọc từ CVC

Muốn dạy đọc từ CVC, hãy cho bé biết vài âm chữ cái, rồi chỉ cách đọc chậm từng âm và ghép lại thành từ. Hướng dẫn của IES khuyên dạy phụ âm đơn và các nguyên âm ngắn trước, nhóm chữ ví dụ đầu tiên của họ là s, m, d, p và a. Hướng dẫn cũng nói nên cho trẻ ghép các âm của một từ. Các bước dưới đây là cách làm do chúng tôi gợi ý.

1. Chọn bốn hoặc năm chữ. Bắt đầu với những âm bé đã biết, ví dụ s, m, d, p và a. Mỗi lần thêm một chữ mới.
2. Đọc âm, không đọc tên chữ. Chỉ vào từng chữ và phát âm của nó: “mmm, aaa, ppp”.
3. Ghép chậm, rồi nhanh. Lướt ngón tay dưới các chữ trong khi đọc chậm từng âm, rồi đọc cả từ ở tốc độ bình thường: “map”.
4. Để bé tự làm. Cùng đọc từ đầu tiên, rồi để bé tự chỉ và ghép từ tiếp theo.
5. Đổi một chữ. Đổi chữ đầu của map thành c rồi hỏi bé từ mới là gì. Cách này cho bé thấy mỗi âm đều quan trọng và tạo thói quen đọc hết từng chữ.
6. Kiểm tra nghĩa. Hỏi “what is a map?” hoặc cho bé chỉ vào một bức tranh. Đọc là để hiểu, nên nếu bé ghép ra một từ vô nghĩa, hãy chỉ cho bé từ thật.
7. Xếp và viết. Xếp từ bằng thẻ chữ hoặc đất nặn. Đánh vần từ theo âm cũng là luyện đúng kỹ năng đó.

Mẹo: Nếu bé chưa ghép được một từ, đừng chuyển sang từ khó hơn. Cùng nhau đọc từng âm một lần, đọc cả từ, rồi thử một từ khác trong cùng họ từ.

Nếu bạn muốn có sẵn trang bài tập cho bước này, bộ Alphabet Worksheets and Phonics Bundle có phần CVC Words dài 65 trang để ghép và đọc từ nguyên âm ngắn, tiếp theo là phần Word Families dài 79 trang. Tài liệu in này bằng tiếng Anh.

Thói quen CVC năm phút mỗi ngày

Một thói quen ngắn và đều đặn hiệu quả hơn một buổi học dài, vì vậy hãy giữ cả buổi khoảng năm phút và dừng khi bé còn hứng thú. Đây là gợi ý của chúng tôi, không phải lịch học dựa trên nghiên cứu.

Mỗi lần chỉ dùng từ của một nguyên âm. Khi bé đọc trơn một họ từ, hãy thêm một họ từ khác cùng nguyên âm. Chỉ trộn nguyên âm thứ hai khi nguyên âm đầu đã quen.

Có bé thích học bằng đôi tay. Bộ Play Dough Mats Bundle có phần CVC Word Building dài 61 trang: 5 tấm nền nguyên âm ngắn và 56 từ CVC, bé lăn các chữ, nắn một viên cho mỗi âm rồi tô theo từ. Bộ này bằng tiếng Anh.

Bao giờ bé nên đọc từ CVC?

Bé có thể bắt đầu ghép từ CVC khi đã biết vài âm chữ cái và nghe được từng âm riêng trong một từ nói ra. Không có một độ tuổi đúng duy nhất, và các bé khác nhau rất nhiều.

Có hai mục tiêu của Common Core nằm quanh kỹ năng này. Tiêu chuẩn kỹ năng nền tảng lớp Kindergarten (lớp mẫu giáo cuối cấp trước tiểu học của Mỹ, khoảng 5 đến 6 tuổi) yêu cầu bé tách được âm đầu, âm giữa và âm cuối của từ ba âm đơn giản, và nói được âm chính của từng phụ âm. Tiêu chuẩn lớp 1 (khoảng 6 đến 7 tuổi) yêu cầu bé đọc được từ một âm tiết viết đúng quy tắc. Mỗi bang của Mỹ tự đặt tiêu chuẩn, nên trường ở đó có thể diễn đạt các mục tiêu khác đi. Đây là tiêu chuẩn của Mỹ, không phải quy định ở nước bạn.

Nếu bé lớn hơn nhiều so với các mục tiêu này mà vẫn khó đọc từ ba chữ, hoặc bạn lo lắng về việc đọc của bé, hãy nói chuyện với giáo viên của bé.

Sau từ CVC thì học gì?

Sau từ CVC là các từ có cụm phụ âm và chữ ghép đôi. Hướng dẫn của IES đưa ra thứ tự dạy âm chữ cái: phụ âm đơn và nguyên âm ngắn trước, rồi cụm phụ âm (như fl, sm và st) và các chữ ghép đôi phổ biến (như sh, th và ch), rồi nguyên âm dài với e câm, và cuối cùng là các cặp nguyên âm (như ea và ou).

Việc ghép từ cũng đi theo đường đó. Hướng dẫn đi từ từ CVC đơn giản đến từ CVC có e câm, rồi đến từ có hai phụ âm ở đầu hoặc cuối. Hướng dẫn cũng nói nên dạy từng âm trong một cụm phụ âm rồi cho bé ghép chúng, nhưng dạy chữ ghép đôi như một đơn vị vì nó chỉ cho một âm. Đây là thứ tự do một nhóm chuyên gia đề xuất, nên các chương trình phonics đã xuất bản có thể khác nhau ở chi tiết.

Từ nhìn là nhớ (sight words) có thể học song song với luyện từ CVC, vì nhiều từ thông dụng không theo quy tắc đánh vần. Bài sight words tiếng Anh theo lớp giải thích nên dùng danh sách nào. Bộ Sight Words and Reading Bundle gồm phần CVC Words 65 trang và phần Word Families 79 trang, rồi thêm 114 trang cho 100 từ Fry đầu tiên và 12 trang đoạn văn dễ giải mã để đọc to. Bộ này bằng tiếng Anh.

Để xem cả lộ trình từ âm đến hiểu nghĩa, hãy đọc cách dạy bé tập đọc từng bước.

Việc nên làm tiếp theo

• Dạy bốn hoặc năm âm chữ cái, như s, m, d, p và a, và kiểm tra bé nói được âm của từng chữ.
• Chọn một họ từ, như -at, cùng ghép các từ thành tiếng, rồi để bé tự thử.
• Dành năm phút mỗi ngày cho thói quen ở trên và chỉ thêm họ từ mới khi họ từ trước đã trơn.
• Nếu bạn cũng dạy từng chữ một, xem bài chữ cái của tuần để có kế hoạch theo tuần.
• Muốn có trang để in sẵn, hãy xem mục phiếu bài tập đọc và phonics. Trang đó bằng tiếng Anh.