Czytanie ze zrozumieniem w klasach 0 do 3: sprawdzone metody

Twoje dziecko potrafi odczytać każde słowo na stronie, a mimo to wzrusza ramionami, gdy zapytasz, co się stało. To częste i nie znaczy, że coś jest nie tak. Znaczy tylko, że czytanie słów i ich rozumienie to dwie różne umiejętności.

Naprawa polega głównie na rozmowie. Ten poradnik idzie za pięcioma zaleceniami poradnika Institute of Education Sciences (IES) z 2010 roku i do każdego daje proste wyjaśnienie, co powiedzieć, i przykład na krótkiej historii. Przykładowa historia jest po angielsku, bo poradnik dotyczy czytania po angielsku. Źródła pochodzą ze Stanów Zjednoczonych, więc nazwy klas (Kindergarten to wiek 5 do 6 lat, klasa 1 to wiek 6 do 7, klasa 2 to wiek 7 do 8, a klasa 3 to wiek 8 do 9 lat) i standardy Common Core dotyczą tamtejszych szkół. Znajdziesz tu też tabelę z początkami pytań i część o oczekiwaniach w klasach 2 i 3.

Jakie są główne strategie czytania ze zrozumieniem?

Główne wskazówki o strategiach pochodzą z poradnika IES Improving Reading Comprehension in Kindergarten Through 3rd Grade, opublikowanego we wrześniu 2010 roku. Daje on pięć zaleceń i ocenia dowody dla każdego z nich.

Poradnik ocenia zalecenia 3 i 4 jako poparte minimalnymi dowodami, więc traktuj je jak dobre nawyki, a nie sprawdzone przepisy. Następna część zamienia każde zalecenie w coś, co możesz powiedzieć dziecku.

Jak uczyć każdego z pięciu zaleceń w domu?

Użyj jednego krótkiego tekstu do wszystkich pięciu. Oto przykładowa historia, której używamy poniżej:

Mina found one red mitten on the path. Her other mitten was gone. She looked under the bench and behind the tree. Then she saw a small dog with something red in its mouth. “That is mine!” said Mina. The dog dropped the mitten and wagged its tail.

1. Ucz strategii rozumienia

Strategia to coś, co czytelnik robi celowo, żeby zrozumieć, na przykład zgadywanie, co będzie dalej, albo opowiadanie tekstu na nowo. Zalecenie poradnika to uczyć strategii, a poniższe przykłady są naszymi propozycjami.

• Przewiduj: Przed czytaniem pokaż tytuł albo obrazek. „What do you think will happen?” (jak myślisz, co się stanie?)
• Zadawaj pytania w trakcie: „Where did Mina look first?”
• Opowiedz na nowo: Po lekturze: „Tell me the story in your own words.”

W przykładowej historii możesz powiedzieć przed czytaniem: „Tytuł jest o rękawiczce. Co może pójść nie tak?” W połowie: „Mina zajrzała w dwa miejsca. Gdzie może zajrzeć teraz?” Na końcu: „Opowiedz mi, co się stało, od początku.”

Mów też głośno swoje myśli. „I wonder why the dog has something red. I think it is the mitten.” Dziecko uczy się, że dobrzy czytelnicy myślą przez cały czas czytania.

2. Ucz, jak zbudowany jest tekst

Pokaż dziecku, jak tekst jest zbudowany. Historia ma początek, środek i koniec. Książka z faktami ma nagłówki, a każdy mówi, o czym będzie następna część.

W przykładowej historii: „Na początku Mina gubi rękawiczkę. W środku jej szuka. Na końcu ją znajduje.” Możesz narysować na kartce trzy pola i poprosić dziecko, by je wypełniło. W książce z faktami wskaż najpierw nagłówek i zapytaj: „Jak myślisz, co nam powie ta część?”

3. Prowadź skupioną rozmowę o znaczeniu

Zadaj pytanie, na które nie da się odpowiedzieć jednym słowem, i słuchaj. Zostań przy pytaniu, aż dziecko powie, co myśli i dlaczego.

W przykładowej historii: „Why did Mina say ‘that is mine’?” albo „How do you think Mina felt when she saw the dog?” Potem zapytaj: „What in the story makes you think that?”

4. Dobieraj tekst celowo

Wybierz książkę z jakiegoś powodu. Jeśli chcesz ćwiczyć opowiadanie, weź historię z wyraźnym początkiem, środkiem i końcem. Jeśli nagłówki, weź krótką książkę z faktami. Tekst niech będzie na tyle krótki, żeby dało się o nim porozmawiać podczas jednego posiedzenia.

Jeśli dziecko czyta go łatwo, możesz poświęcić czas na znaczenie. Jeśli potyka się o wiele słów, przeczytajcie najpierw razem na głos, żeby dekodowanie nie pochłonęło całej uwagi.

Kolekcja Reading Comprehension Passages K-3 daje krótkie teksty dobrane do poziomu. Jej poziom K ma 80 jednostronicowych tekstów, do każdego trzy pytania i organizer. Poziom 2 ma 160 stron z 80 tekstami fabularnymi i faktograficznymi, słowami do poznania i stronami z pytaniami o główną myśl, morał, fakty i opinie oraz cechy postaci. Teksty i wydruki są po angielsku.

5. Spraw, żeby czytanie wciągało

Zachowaj spokojną atmosferę i wolne tempo. Pozwól dziecku wybierać część książek. Zatrzymajcie się na śmiech, gdy coś jest zabawne. Dziecko, które boi się pytań, przestanie myśleć o historii.

Wskazówka: Zadawaj dwa lub trzy pytania na książkę. Jedno dobre pytanie, na które dziecko chętnie odpowiada, znaczy więcej niż dziesięć, na które odpowiada w pośpiechu.

O co pytać po przeczytaniu?

Używaj początków pytań pasujących do chwili: przed czytaniem, w trakcie i po nim. To propozycje, które możesz wydrukować i trzymać przy książkach.

Zacznij od jednego pytania z każdego wiersza, nie od wszystkich. Zbyt wiele pytań zamienia książkę w sprawdzian.

Dlaczego dziecko czyta słowa, ale ich nie rozumie?

Dekodowanie i rozumienie to różne umiejętności, a dziecko może być mocniejsze w jednej z nich. Ustalenia National Reading Panel, przedstawione w broszurze Put Reading First, wymieniają fonetykę, płynność, słownictwo i rozumienie tekstu jako osobne obszary. Poradnik IES o podstawach czytania również traktuje dekodowanie słów i uczenie języka akademickiego jako osobne zalecenia.

Jeśli dziecko czyta słowa, ale nie potrafi powiedzieć, co się stało, możesz sprawdzić te rzeczy:

• Znaczenia słów. Zapytaj, co znaczy kilka słów w tekście. Słownictwo to jeden z pięciu obszarów, a jedno nieznane słowo może zablokować całe zdanie.
• Opowiadanie na nowo. Poproś o historię własnymi słowami. Jeśli opowieść jest uboga, przeczytajcie tekst jeszcze raz razem i zatrzymujcie się na rozmowę.
• Tempo. Dziecko, które czyta każde słowo wolno, może nie mieć uwagi na znaczenie. Przeczytaj tekst raz na głos, potem niech przeczyta je dziecko.

Powiedz nauczycielowi dziecka, co zauważasz. Widzi ono, jak dziecko czyta każdego dnia, i może powiedzieć, czy chodzi o słownictwo, płynność, czy coś innego.

Dla dziecka, które wciąż pracuje nad dekodowaniem, nasz poradnik jak nauczyć dziecko czytać po angielsku obejmuje kroki od głosek do książek, a poradnik o sight words opisuje częste słowa.

Co powinni czytać uczniowie klas 2 i 3?

Common Core wyznacza cele czytania dla każdej klasy. To oczekiwania na koniec roku, a nie test jednej książki.

• Klasa 1 (wiek 6 do 7 lat): Opowiadać na nowo historie z kluczowymi szczegółami i okazywać zrozumienie głównego przesłania lub morału (standardy literatury dla klasy 1).
• Klasa 2 (wiek 7 do 8 lat): Na koniec roku czytać opowiadania i poezję z pasma trudności tekstów dla klas 2 do 3, z pomocą tam, gdzie trzeba, przy górnej granicy. To samo pasmo i warunek dotyczą tekstów informacyjnych (standardy literatury dla klasy 2).
• Klasa 3 (wiek 8 do 9 lat): Na koniec roku samodzielnie i sprawnie czytać opowiadania, dramaty i poezję z górnej części pasma klas 2 do 3, a także teksty informacyjne (standardy literatury dla klasy 3).

Stany ustalają własne standardy, a niektóre przeformułowały Common Core, więc szkoła dziecka może podawać cele inaczej. To amerykańskie oczekiwania, które służą tu jako punkt odniesienia, a nie wymagania polskich szkół.

Do ćwiczeń w klasach 2 i 3 zestaw Reading Comprehension and Grammar Bundle ma 62 strony opowiadań dla klasy 2 z pytaniami, a dla klasy 3 25 oryginalnych opowiadań i 25 tekstów faktograficznych, każdy ze stroną pytań, oraz 12-stronicowy zestaw organizerów odpowiedzi na przeczytany tekst. Wydruki są po angielsku.

Jeśli pracujesz głównie nad klasą 2, zestaw Second Grade Worksheets Bundle ma sekcję Reading Comprehension na 62 strony z 60 opowiadaniami poziomu 3 i pytaniami, obok innych sekcji dla klasy 2.

Co zrobić dalej

• Wybierz jeden krótki tekst, historię lub książkę z faktami, i przeczytaj go dziś z dzieckiem.
• Zadaj jedno pytanie przed czytaniem, jedno w trakcie i dwa po, korzystając z tabeli powyżej.
• Poproś dziecko, by opowiedziało tekst własnymi słowami, i posłuchaj, czy zachowuje kolejność zdarzeń.
• Wybieraj codziennie inny tekst celowo: historię do opowiadania, książkę z faktami do nagłówków.
• Gotowe teksty i pytania do druku znajdziesz w kategorii arkusze do czytania i fonetyki (strona po angielsku).